Gagalar daha uzun ve daha büyük hale geldi ve yayılımları yemlikleri takip edecek şekilde genişledi.
Sinek kuşu yemlikleri milyonlarca kuşçu için sevilen bir eğlence ve kuşlar için uygun bir beslenme noktası. Ancak ABD’nin batısında yaygın bir tür olan Anna sinekkuşu için yemlikler önemli bir evrimsel güç haline gelmiş. Global Change Biology'de yayınlanan araştırmaya göre, yapay yemlikler kuşların yayılımını Güney Kaliforniya'dan eyaletin kuzey ucuna kadar genişletmelerini sağladı. Ayrıca kuşların kendilerinde de bir dönüşüme neden oldu. Sadece birkaç nesil içinde gagaları boyut ve şekil olarak önemli ölçüde değişti.
Berkeley'deki California Üniversitesi'nde yüksek lisans öğrencisiyken bu çalışmayı yürüten ve şu anda Dallas merkezli bir biyoteknoloji şirketi olan Colossal Biosciences'ta genetikçi olarak çalışan başyazar Nicolas Alexandre, “Bizim gittiğimiz yere gidiyorlar ve yeni ortamlarında başarılı olmak için oldukça hızlı bir şekilde değişiyorlar” diyor. “Anna sinek kuşunu, güvercinlere benzer şekilde bizimle birlikte yaşayan bir tür olarak düşünebiliriz.”
Çalışmada yer almayan Carleton Üniversitesi hayvan davranış bilimcisi Roslyn Dakin, yeni makalenin “evrimin iş başında olduğunu” güzel bir şekilde gösterdiğini ekliyor.
En eski sinek kuşu yemliklerinin ne zaman ortaya çıktığı belli değil. 1928 tarihli bir National Geographic makalesinde sinek kuşları yemlikleri için “kendin yap” kılavuzu verilmiş, ancak teknoloji muhtemelen daha önce de vardı. Yine de, sinek kuşu yemliklerinin İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra ortaya çıktığı açık. Alexandre ve meslektaşları 1880 yılına kadar uzanan gazete arşivlerini taradıklarında, ilk patentli yemliğin 1947 yılında ortaya çıkmasından sonra yemlik reklamları çoğalmış.
Araştırmacılar, Anna'nın sinek kuşlarının yemliklerdeki artışa nasıl tepki verdiğini test etmek için yıllık kuş gözlemi “Audubon Noel Kuş Sayımı”na başvurdu. Elde edilen veriler, kuşların 1938'den 2019'a kadar Kaliforniya'nın 58 ilçesinden hangilerinde yaşadığını gösterdi. ABD Nüfus Sayımı kayıtları aynı bölgelerdeki insan nüfus yoğunluğunu gösterirken, besleyiciler için çıkan gazete ilanları besleyici yoğunluğu ölçüsü olarak kullanıldı. Ayrıca ekip, sinekkuşu müze örneklerini 2D ve 3D olarak analiz ederek gagalarında zaman içinde meydana gelen değişiklikleri ölçtü. Son olarak, sinek kuşlarının alan genişlemesini tahmin etmek için sadece yapay besleyicileri değil, aynı zamanda yıl boyunca nektar sağlayabilen okaliptüs ağaçlarının yerleri de dahil olmak üzere diğer faktörleri de içeren bir model oluşturdular.
Bulgular, 1800'lerin sonlarında Kaliforniya'da toplu olarak dikilen okaliptüs ağaçlarının, Anna sinekkuşlarının bazı popülasyonlarının menzillerini genişletmeleri için ilk adım olabileceğini gösteriyor. Ancak sinek kuşlarının kuzeye doğru nüfus artışında en büyük rolü sinek kuşu yemlikleri oynamış. Washington Üniversitesi'nde evrimsel biyolog olan kıdemli yazar Alejandro Rico-Guevara, “Burada asıl farkı yaratan şey besleyiciler” diyor.
İsviçre Federal Orman, Kar ve Peyzaj Araştırmaları Enstitüsü'nden ekolog Catherine Graham, Anna sinekkuşunun kuzeye doğru genişlemesinin zaten bilindiğini, ancak buna neden olan mekanizmaların tam olarak bilinmediğini söylüyor. Graham, yeni makalenin, sunduğu detaylı açıklama nedeniyle “etkileyici” olduğunu söylüyor.
Araştırmacılar ayrıca, besleyiciler çoğaldıkça, Anna sinek kuşu gagalarının daha uzun ve büyük hale geldiğini, bunun da çiçeklerin doğal olarak sağlayabileceğinden çok daha fazla nektarı höpürdetmek için bir adaptasyonu yansıtabileceğini buldular. Rico-Guevara, besleyicilere erişmek için daha büyük bir gaga geliştirmenin “yemek için büyük bir kaşığa sahip olmak gibi” olduğunu söylüyor.
Bu değişim, yemliklerin yoğun olduğu bölgelerde daha belirgin. Ancak araştırmacılar, türün tarihsel menzilinin kuzeyindeki daha soğuk bölgelerde yaşayan kuşlarda tam tersi bir eğilim tespit etti: Kuşların gagaları kısaldı ve küçüldü. Bu bulgu da mantıklı: Araştırmacılar, sinekkuşlarının tünedikleri sırada ısıyı dağıtarak gagalarını termoregülasyon için kullandıklarını ilk kez göstermek için kızılötesi kamera kullandı. Daha küçük bir gaga daha az yüzey alanına sahip olduğundan ısının korunmasına yardımcı olur.
Değişen sadece gagaların boyutu ve şekli değildi. Besleyicilerin yoğun olduğu bölgelerde, erkek sinek kuşları da normalden daha sivri ve keskin gagalar geliştirmiş. Sinek kuşu türlerinde sivri gagalar genellikle saldırganlığa işaret eder ve araştırmacılar, erkeklerin yemlik için çatışmalarının bu kuşları daha kavgacı hale getirmiş olabileceğini düşünüyor. Rico-Guevara, “Yemliği olan herkes sinek kuşlarının deli gibi kavga ettiğini bilir,” diyor.
Ancak en şaşırtıcı bulgu, bu değişikliklerin ne kadar hızlı gerçekleştiğiydi. Alexandre, 1950'lere gelindiğinde sinek kuşlarının 1930'lardakinden gözle görülür biçimde farklı olduğunu, bunun da sadece 10 kuşaklık bir zaman dilimini kapsadığını söylüyor.
Dakin, bu çalışmanın evrimsel gücü kavrayışımıza bir nüans kattığını söylüyor. Araştırmacılar genellikle insanların çevresel zararlar veya evcilleştirme ile seçici baskılar uyguladığını düşünüyor. Ancak Anna sinek kuşunda olduğu gibi, “Bence çok daha fazla türde dolaylı olarak şekillendirdiğimiz çağdaş ve ince değişikliklere dair örnekler bulacağız” diyor.
https://www.science.org/content/article/bird-feeders-have-caused-dramatic-evolution-california-hummingbirds?utm_campaign=feed&utm_medium=referral&utm_source=later-linkinbio