Sevgili Cemil GEZGİN'den keyifli bir yazı, iyi okumalar...
Kuşlar geniş ses ve melodi zenginliğine sahip olmalarının yanında çevrelerinden duydukları sesleri de ustaca taklit edebilmektedirler. Avustralya ormanlarında yaşayan Lir kuşunun çevresindeki tüm doğal sesleri çıkarttığı gibi, oduncu testeresi ve kamera sesini bile mükemmel taklit ettiğini biliyoruz.
Aslında bazı ötücü kuşlar eş bulmak için çıkarttıkları uzun yineleme ötüşlerinde farklı türlerin tını ve melodilerini kullanırlar ancak sadece kuş uzmanlarının anlayabildiği bu taklitler çok bilinmez ve dikkati çekmez.
Kuşların taklitçiliği denince papağanların akla geldiği bir gerçek ama kafeste olmaları ve insan eğitimi ile bunu yapmalarından dolayı onları konu dışına çıkarabiliriz.
Kendi ülkemize geldiğimizde belki Lir kuşu kadar değil ama hiç de yabana atılamayacak taklitçi kuşların olduğunu biliyoruz. Bunların en görünür ve yaygın olanından, sığırcıktan başlayalım.
Şehir içinde ve kırsalda sıklıkla karşılaştığımız sığırcık kuşu, yakın çevresinde duyduğu diğer kuş seslerini kendi ötüşü içinde kullanmaktadır. Kuş sesleri ile ilgilenmemiş bir kulağın anlayamayacağı bu taklitler oldukça başarılıdır. Sığırcık kuşunun fark edebildiğim taklit sesleri şu türlere ait: Arıkuşu, karatavuk, sarıasma, kukumav, leylek taklaması, çütre, yeşil düdükçün alarm.
Biraz şehir dışına çıktığımızda ya da büyük korularda görebileceğimiz bir karga türü olan Alakarga biz kuş gözlemcilerini en fazla aldatmış taklit uzmanıdır. Bir yırtıcı kuş olup ülkemizde çok yaygın olan Şahinin çığlığını o kadar güzel çıkartır ki gökyüzünde dönen bir şahini göreceğimizden emin, başımızı yukarı kaldırırız. Tekrar eden çığlık bizi birkaç kez daha boş gökyüzüne yönlendirir. Sonra anlayıp hatırlarız ki bu bir Alakarganın şahin taklididir. Kanmaktan ve her seferinde şaşmaktan kaçamadığımız bu aldanış, artık kabulleniriz ki bizim suçumuz değil Alakarganın ustalığındır. Onun taklitçiliğini takdir edip, gülümseyip geçebiliriz. Bu tür, şahin dışında başka sesleri de ustaca çıkartabilir. Keçi melemesini o kadar başarılı yapar ki şehir içinde keçinin ne işi var diye arayabilirsiniz. Bu kuş daha önce hiç duymadığımız çok farklı seslerle bizi her zaman şaşırtmaya devam edecektir. Bu gerçeği bilirsek baş şüphelinin kim olduğunu da unutmayız.
Bahar aylarında ülkemiz bozkırlarında gezen bir kuş gözlemcisi kendisini çok rahat aldatabilecek tanıdık sesler duyacaktır. Bu seslerin hangisinin gerçek hangisinin taklit olduğu ancak sahibinin görülmesi ile anlaşılabilir. Taklitçi o kadar mükemmeldir ki bütün gün etrafınızda saka sesi duyup saka kuşu göremeyebilirsiniz. Çobanın alışıldık ıslığını işitip hangi tepenin ardından çıkacak diye boşuna bekleyebilirsiniz. Ya da çok yakınınızdan gelen kukumav sesiyle sevinip onu görmek için boşuna çabalayabilirsiniz.
Bozkırda başınıza gelen tüm bunların birkaç suçlusu vardır. Boz kuyrukkakan baş suçludur. Çoban ve kukumav odur. Boğmaklı toygar bir sonraki. O da bozkırdaki tüm seslerin sahibi olabilecek ses çeşitliliğine sahiptir.
Bozkırın diğer bir taklitçi kuşu Kara kulaklı kuyrukkakandır; mükemmel bir kır kırlangıcı ve saka ötüşü yapar.
Alanda bir de küçük boğmaklı toygar var ise işiniz daha da zorlaşır. Bu tür de benzeri boğmaklı toygar gibi kur uçuşu için gökyüzünde dolanırken birçok türün ötüşünü oralardan yaymaktadır. Nerden geldiği anlaşılmayan farklı sesler gerçek ile taklidi tecrübeli bir kulak için bile içinden çıkılmaz hale getirir.
Bir kuş gözlemcisi şehirde, ormanda, bozkırda ve tüm doğada kulağına gelen seslerin hangi türe ait olduğu bilgisi dışında hangi sesin gerçek sahibinden geldiğini de anlamaya çalışmalıdır. Bu onun için artı bir zorluk değil, bilmecenin çözüldükçe keyif veren hali gibidir.